26/01/2023

Moda përbën 10% të emetimeve të karbonit në botë dhe është industria e dytë më ndotëse pas ndërtimit. Por në një shoqëri gjithnjë e më të ndërgjegjshme për klimën, ajo po përpiqet gjithnjë e më shumë të paraqitet si e qëndrueshme për t’u tërhequr nga klientët.

Një objektiv i madh është ulja e emetimeve të gazeve serrë dhe për dy dekadat e fundit shumë marka kanë nënshkruar në një skemë të quajtur Projekti i Zbulimit të Karbonit (CDP), një organ i pavarur që nxit një qasje miqësore mjedisore.

Megjithatë, The Guardian ka arritur të zbulojë ekskluzivisht se si po fshihet ndikimi i industrisë së modës në planet. Falë mënyrës së llogaritjes së rezultateve, emrat e familjes si H&M dhe Nike mund të pretendojnë një ulje të përgjithshme të emetimeve vjetore të dioksidit të karbonit – dhe të marrin rezultate të larta nga CDP – pavarësisht rritjes së emetimeve të tyre aktuale.

Gjithçka ka të bëjë me llogaritjen në letra. Këto marka të modës raportojnë emetimet e tyre bruto globale, por këto llogariten kundrejt të ardhurave totale. Kjo do të thotë që për sa kohë që emetimet e tyre rriten ‘më pak se’ sa rriten të ardhurat e tyre çdo vit, emetimet totale vlerësohen si një rënie. Në raportin e Nike për ndryshimet klimatike 2020, ai përshkruan se si “emetimet u rritën me 1% nga viti në vit, i cili u kompensua nga 7% rritje e të ardhurave nga viti në vit, duke rezultuar në një rënie prej mbi 5% në emetimet për të ardhura në vitin financiar 2019.

Pavarësisht rritjes së emetimeve, CDP e klasifikoi Nike si një kompani ideale në uljen e emetimeve.
H&M gjithashtu vetë-raportoi “emetimet globale bruto” në rritje në 2017 dhe 2018, por për shkak se ato emetime u rritën më pak se të ardhurat, ajo raportoi një rënie të përgjithshme dhe gjithashtu iu dha një A- çdo vit.

Lidhja e emetimeve dhe të ardhurave është vetëm një nga mjetet e ofruara nga Protokolli i Gazit Serrë, i cili përcakton skemën për raportimin e emetimeve. Mënyra se si zbërthehen emetimet, në Fushën 1, 2 dhe 3, është gjithashtu kritike për të kuptuar se si markat mund të duken se ulin emetimet e tyre totale.

Emetimet e fushës 1 janë ato që rrjedhin drejtpërdrejt nga kompania që djeg lëndë djegëse fosile. Emetimet e fushës 2 janë ato që vijnë nga energjia e blerë nga ofruesit e shërbimeve. Emetimet e fushës 3 janë të gjitha emetimet e tjera indirekte që ndodhin përgjatë zinxhirit të vlerës.

Për raportin e CDP-së, kompanitë ofrojnë “emetimet e kombinuara bruto globale të fushës 1 dhe 2” dhe vetë-raportojnë nëse këto janë rritur apo ulur kundrejt rritjes së të ardhurave.

Emetimet e Nike Scope 1 – tonet metrikë të CO2 të prodhuara nga djegia e karburanteve fosile nga kompania – janë rritur çdo vit që nga viti 2016. Ai përfshin shitjen me pakicë, shpërndarjen dhe zyrat, ndër të tjera. Prodhuesi i veshjeve sportive u vetëraportua se lëshonte 17,975 tonë metrikë CO2 në 2015, duke u rritur në 47,398 në 2021 – një rritje prej 163%. Për H&M janë rritur nga 10,723 në 2015 në 11,973 në 2021, që është në rënie nga 13,380 në 2020.

Në mënyrë kritike, shumë kompani përjashtojnë emetimet e fushës 3, të cilat kategorizohen si në rrjedhën e sipërme ose të poshtme, që do të thotë se ato nuk marrin parasysh ndotjen e prodhuar nga zinxhiri i tyre i furnizimit. Megjithëse, Nike gjurmon këto emetime, ajo nuk jep një total bruto. Udhëtimet e biznesit llogariten si emetimet e fushës 3 në rrjedhën e sipërme, që do të thotë se ndikimi i fluturimeve të punonjësve të saj nuk përfshihet në “emetimet globale bruto”.

Ekspertët janë të tronditur nga përparimi i vetëshpallur i industrisë, duke paralajmëruar se fokusimi në rritjen e efikasitetit në vend të reduktimit të emetimeve absolute – i njohur si shkëputje relative – e vë planetin në rrezik.

“Festimi i suksesit të këtij lloji të shkëputjes relative është një recetë për katastrofë.Ngrohja globale do të ndalet kur të ndalojmë pompimin e gazeve serrë në atmosferë. Nike që ka disa milionë më shumë në bankë nuk e ndryshon këtë”, tha James Dyke, një profesor në shkencën e sistemit të Tokës në Universitetin e Exeter.