27/01/2023

Prej kohësh besohet se qendra e Tokës është një top i fortë hekuri, i rrethuar nga një bërthamë e jashtme e shkrirë super e nxehtë.

Por hulumtimi i ri nga sizmologë me bazë në SHBA dhe Japoni zbulon se historia është shumë më komplekse, me shtresa të shumta metali të fortë, metal të lëngshëm dhe një sasi të caktuar materiali që është në gjysmë të rrugës midis të dyjave.

Asnjë njeri, madje as makineri, nuk mund të dilte në thellësi të tilla. Por Rhett Butler, nga Universiteti i Haëait dhe kolegu i tij Seiji Tsuboib i cili punon në Qendrën japoneze për Shkencën dhe Teknologjinë e Informacionit të Tokës, studiuan se si valët prerëse të krijuara nga tërmetet lëvizin nëpër glob.

“E ndriçuar nga tërmetet në koren dhe mantelin e sipërm dhe e vëzhguar nga vëzhguesit sizmikë në sipërfaqen e Tokës, sizmologjia ofron të vetmen mënyrë të drejtpërdrejtë për të hetuar bërthamën e brendshme dhe proceset e saj”, tha Rhett Butler.

Shpërndarja e valëve funksiononte si një lloj “sonari” që ekspozonte në detaje strukturën e brendshme të planetit.

Butler tha se kishte shtresa të njëpasnjëshme të “lidhjeve të forta, të buta dhe të lëngshme ose të lëngshme të hekurit në 150 miljet e sipërme të bërthamës së brendshme”.

Ai tha për Science Daily se hulumtimi hodhi dritë të re mbi “përbërjen, historinë termike dhe evolucionin e Tokës”.

Ai tha se hulumtimi ishte më shumë se thjesht interes akademik. Bërthama e Tokës është motori i fushës magnetike që parandalon që planeti ynë të bëhet një shkretëtirë e rrezatuar si Marsi.

“Njohja e kësaj gjendje kufitare nga sizmologjia mund të mundësojë modele më të mira parashikuese të fushës gjeomagnetike që mbron jetën në planetin tonë,” tha Butler.

Sizmologia Jessica Irving nga Universiteti i Bristolit tha për Live Science: Ne po gjejmë një botë krejtësisht të re të fshehur në thelbin e Tokës.

Mund të mos jetë bota e fshehur e mbushur me dinosaurët e përshkruar nga Zhyl Verni në 1871, por “bota e fshehur” shumë e vërtetë nën këmbët tona do t’u sigurojë shkencëtarëve materiale magjepsëse për vitet në vijim.